Een waardevol gebied
De Heilige Driehoek in Oosterhout bestaat uit een aaneengesloten gebied met als kern drie aan elkaar grenzende kloostercomplexen: Sint Catharinadal, de Onze Lieve Vrouweabdij en de Sint Paulusabdij. Daaromheen liggen tuinen, landerijen en monumentale boerderijen, gesitueerd in een historisch patroon van waterlopen en houtwallen. Het is een zeldzaam, uniek en gaaf bewaard gebied die een groot aantal waarden in zich verenigt: religieus, cultuurhistorisch, monumentaal, landschappelijk, ruimtelijk-stedenbouwkundig en als ensemble.
De bewoners van de drie kloosters brengen hun leven door in gebed, meditatie, stilte en arbeid. De kloosters vormden en vormen een religieus, spiritueel en cultureel middelpunt. Jaarlijks brengen duizenden bezoekers uit binnen- en buitenland een (korte) periode door in de gastenverblijven van de kloosters om zich te bezinnen en te delen in de gebedsdiensten en het spirituele en culturele leven van de kloosterlingen
Alle drie de kloostergemeenschappen hebben in de loop van de tijd in Oosterhout een wijkplaats gevonden, omdat hun voortbestaan elders werd bedreigd of onmogelijk was geworden. In de zeventiende eeuw was dat al het geval met de Norbertinessen, die vanaf die tijd het slotje De Blauwe Kamer bewonen. In het begin van de twintigste eeuw vestigden zich vanuit Frankrijk de Benedictinessen en de Benedictijnen in Oosterhout. De drie kloostergemeenschappen, hoewel beschouwend van aard, hebben altijd nauwe banden onderhouden met de Oosterhoutse gemeenschap en de Nederlandse samenleving, met de Nederlandse kerkprovincie en de oecumenische beweging. Voor de instandhouding van het Gregoriaans bijvoorbeeld waren de kloostergemeenschappen van onschatbaar belang.
De kern van de Heilige Driehoek wordt gevormd door de drie kloosters. De gebouwen van Sint Catharinadal en de Sint Paulusabdij zijn aangewezen als rijksmonument. De gebouwen van de Onze Lieve Vrouweabdij zijn aangewezen als gemeentelijk monument. Mogelijk worden ook deze gebouwen nog op de rijksmonumentenlijst geplaatst. In het gebied van de Heilige Driehoek ligt daarnaast nog een aanzienlijk aantal oude structuren, monumenten, beeldbepalende panden, monumentale bomen en groenpartijen en oude wegen en waterlopen.
In de Heilige Driehoek is de historische samenhang tussen bebouwing, beplanting en wegenloop nog duidelijk zichtbaar. In het gebied zijn bovengronds nog een paar van de voor Oosterhout zo karakteristieke “rullekes” aanwezig, kleine beekloopjes die het water afvoerden van de hoger gelegen dekzanden naar de lager gelegen polders. De slotgracht van Sint Catharinadal wordt door een rulleke van water voorzien.
Binnen de huidige stadsstructuur van Oosterhout is de Heilige Driehoek vanwege zijn karakteristieken zowel een stiltegebied als een groene long. Vanwege zijn ligging, ingeklemd tussen de bebouwde kom en de A27 blijft het gebied in de totale ruimtelijke structuur van Oosterhout nu en in de toekomst van onschatbaar belang als groene en ecologische zone.
In de toelichting bij de Cultuurhistorische Waardenkaart van Noord-Brabant is de Heilige Driehoek als historisch-stedebouwkundige structuur van de 1e categorie opgenomen, dat wil zeggen als “gebied van topkwaliteit”. De Heilige Driehoek is uniek in Nederland en ver daarbuiten.
Het klooster Sint-Catharinadal
De Onze Lieve Vrouweabdij
De Sint Paulusabdij
Beheer- en ontwikkelvisie
Draag bij aan een toekomstbestendige Heilige Driehoek, waar landschap, kloosters en biodiversiteit centraal blijven staan.
Ervaringen in de Heilige Driehoek
"Toen ik voor het eerst door de tuinen liep in de Heilige Driehoek, wist ik niet wat ik zag. Het is zo mooi, echt een verborgen parel van Oosterhout."
Ontdek de kloosters
Het klooster Sint-Catharinadal
De priorij Sint-Catharinadal is sinds 1647 gevestigd in het slotje De Blauwe Camer, een van de fraaiste monumenten van Noord-Brabant. De Norbertinessen die er wonen, kunnen terugkijken op een rijke historie. Het klooster is in 1271 gesticht in Vroenhout, nabij Roosendaal. Daarmee is Sint Catharinadal de oudste kloostergemeenschap in Nederland die kan bogen op een ononderbroken bestaan. Na de Sint Aagtenvloed van 1288 werd het klooster in Vroenhout ernstig bedreigd door het water. Dat was voor de zusters reden om in 1295 uit te wijken naar Breda. Ze zouden daar blijven tot 1647. Toen was het voor de katholieke kloostergemeenschap onmogelijk geworden om zich nog langer in Breda te handhaven; uitoefening van het katholieke geloof was immers na de Opstand moeilijk, zo niet onmogelijk geworden. Zij weken uit naar Oosterhout, waar ze nu nog wonen. In de priorij leven ongeveer 13 zusters, kanunnikessen, die leven volgens de regel van Sint-Augustinus. Aan de priorij is een Kunstatelier verbonden, dat vooral vermaard is vanwege de restauratie van oude handschriften en boeken. Sinds 2016 heeft de priorij een eigen wijngaard. De wijn wordt in eigen huis gemaakt, gebotteld en verkocht in de aanpalende winkel. Tevens is er een gastenhuis waar men in de rust en stilte van het eeuwenoude klooster kan verblijven. Sint Catharinadal, Kloosterdreef 3, 4901 VP Oosterhout, 0162 – 455556,
De Onze Lieve Vrouweabdij
In 1901 vestigden de benedictinessen zich op het landgoed Vredeoord aan de Zandheuvel, een voormalige kostschool, die grensde aan de priorij Sint Catharinadal. De monialen waren uit Wisques (Frankrijk) verdreven door de antiklerikale wetgeving van de Franse regering Waldeck-Rousseau. In de loop van de jaren die volgden, bouwden de benedictinessen de oude kostschool uit tot een abdij met kloosterkerk. Het benedictijnse leven schoot wortel in Oosterhout: na enkele jaren traden ook Nederlandse zusters in het klooster in. Na 1944 was de abdij zover ‘vernederlandst’ dat Nederlands de voertaal werd. In de abdij leven de zusters nog altijd volgens de regel van Sint-Benedictus. Het benedictijnse leven kenmerkt zich door het ‘ora et labora’, een afwisseling van werk en gebed. De zusters restaureerden in hun ateliers oude gobelins en iconen. Ze vervaardigen en beschilderen waskaarsen. De Onze Lieve Vrouweabdij kent een gastenhuis waar men een tijdlang intern kan verblijven. Onze Lieve Vrouweabdij, Zandheuvel 90, 4901 HX Oosterhout, 0162-453296. In de abdij leven ongeveer 23 zusters volgens de regel van Sint-Benedictus. Het benedictijnse leven kenmerkt zich door het ‘ora et labora’, een afwisseling van werk en gebed. De zusters restaureerden in hun ateliers oude gobelins en iconen. Ze vervaardigen en beschilderen waskaarsen. De Onze Lieve Vrouweabdij kent een gastenhuis waar men een tijdlang intern kan verblijven. Het gastenhuis is altijd druk bezet, dus tijdige reservering is gewenst. Onze Lieve Vrouweabdij, Zandheuvel 90, 4901 HX Oosterhout, 0162-453296
De Sint Paulusabdij
In het kielzog van de zusters benedictinessen kwamen ook de benedictijner monniken uit Wisques naar Oosterhout. Zij bouwden, grenzend aan de abdij van de benedictinessen, in 1907 hun abdij. In de volksmond ging het gebied daarna al snel ‘De Heilige Driehoek’ heten. Ook bij de benedictijnen traden spoedig veel Nederlanders in. Rond 1950 woonden er ruim honderd monniken in de abdij. Vanwege het grote aantal roepingen konden de monniken vanuit de Sint-Paulusabdij de abdij van Egmond herstichten, de abdij Slangenburg in Doetinchem stichten en de abdij in Vaals na de Tweede Wereldoorlog opnieuw bevolken. De benedictijnen waren onder meer vermaard om hun restauratieateliers, de pottenbakkerij en de orchideeënkwekerij. De monnikengemeenschap is, anno 2006, klein, en sterk vergrijsd. In juli 2006 heeft zij de abdij verlaten om haar intrek te nemen in een kloosterbejaardenoord. De abdij wordt nu bevolkt door leden van de Franse Communauté de Chemin Neuf, een oecumenische gemeenschap met een apostolisch karakter die zich sterk richt op jongeren en gezinnen. De Sint-Paulusabdij had en heeft een gastenverblijf. Hier kan men terecht voor verschillende retraites. Sint Paulusabdij, Hoogstraat 80, 4901 PK Oosterhout.